Bali 2014 - Krisna Oleh-Oleh Khas Bali

Srie vraagt of we het warenhuis Krisna Oleh Oleh Khas Bali kennen. Je kunt er kleding, sieraden/accessoires, mooie sarongs, tassen en typisch Indonesische snoeperijen kopen. Volgens haar is het in vergelijking met Hardy's zeer luxe. De kwaliteit is ook beter en de prijzen navenant hoger. De vestiging is pas een paar maanden geleden geopend.

We zijn nieuwsgierig geworden en vragen Srie om voor transport te zorgen. De odong-odong is net weg, maar de hotelauto is wel beschikbaar.

De begroeting in de winkel is vriendelijk en de eerste indruk is rustgevend. Bij Hardy's kan het aanbod wat overdonderend zijn, het etaleren van de hoeveelheid grijpt je naar de keel. Ik ben eigenlijk ook benieuwd naar de prijzen. Ik kreeg het idee dat de prijzen hier vergelijkbaar waren met wat ik gewend ben in Nederland, maar het valt heel erg mee. De prijzen liggen eigenlijk veel lager dan die van de verkoopsters op het strand, waar ik een leuke halsketting voor 50.000 rupiah gekocht heb. Het kost naar Nederlandse begrippen geen drol, maar voor dat bedrag kan ik hier zeker vier mooie halskettingen kopen.

Op zoek naar een mooi shirt voor Dick, spreek ik een verkoopster aan die alvast begint te giechelen. Vandaag heb ik geen zin om mee te giechelen, want ik ben hier voor serious business. Het grappige is dat ze qua maatvoering hier de shirts wel in de wijdte aanpassen, maar geen rekening wordt houden met de uitsnijding van de armsgaten. Zo kan het dus gebeuren dat Dick een shirt past waarin hij zijn armen niet langs zijn lichaam kan laten hangen maar hem wel de juiste houding geeft om als vogelverschrikker in de sawa te staan. Na lang passen en nog meer gegiechel, wordt er eindelijk een shirt gevonden met een redelijke vrijheid van armzwaai. Af en toe wuif ik Dick wat koelte toe met mijn waaier want de her en der verspreide airco-units hebben net niet genoeg capaciteit om de hele ruimte te koelen.

We hebben twee uur uitgetrokken om er rond te kijken. Ik doe dingetjes in mijn mandje, leg ze terug, doe ze toch weer in het mandje... eigenlijk de gewone gang van zaken, althans voor mij.

Wanneer we uiteindelijk bij de kassa staan hebben we een shirt, twee hoeden en een hoop snoepgoed in het mandje. Ik ben niet gezwicht voor de leuke tassen en al die grote en kleine hebbedingetjes. We hebben wel een forse zak Bali-koffie gekocht. Het hotel heeft geen koffie-en theevoorzieningen op de kamer en ik mis de mok koffie om de dag mee te beginnen. Gelukkig had ik thuis voor alle zekerheid zo'n electrische verwarmingsspiraal in de koffer gemikt. Nu hoeven we niet voor elke kop koffie naar het restaurant of roomservice te bellen.

Buiten proberen we nog bij een BRI ATM geld te pinnen, maar helaas lukt dat niet. Dan maar naar het restaurant om wat dim sum en een groot glas teh es te bestellen, in afwachting van ons retourvervoer. Even later zien we de odong-odong al het terrein op scheuren. Toch maar even doorrijden naar Lovina-centrum om bij de tot nu toe betrouwbare BNI ATM geld te pinnen. 'Niet teveel contant geld opnemen,' waarschuwt Dick, maar we vertrekken hier vrijdag om daarna nog zeker dertien dagen in Sanur te zitten. Dat contante geld raakt echt wel op!

Bali 2014 – Met de odong-odong naar Singaraja

Na het ontbijt willen we naar Singaraja om bij Hardy's wat boodschappen te doen. We moeten wel om 14.00 terug zijn want dan heb ik een afspraak met Sari over de sprei. Bovendien wordt Dick om 15.00 opgehaald om bij een professionele kunstschilder wat ervaring op te doen in typisch Balinese schilderstijlen.

Omdat de vaste taxichauffeur net weg is, vraagt Srie of we eventueel met de odong-odong gebracht willen worden. Helemaal geen bezwaar! Juist heel leuk want je voelt je direct betrokken bij het verkeer. Sommige motorrijders komen vlak naast het autootje staan en kijken je nieuwsgierig aan. Ik grijns terug en dat werkt altijd. Oogcontact verbroedert, althans hier op Bali.

Hardy's is een warenhuis, maar niet van het soort dat we in Nederland gewend zijn. Deze Hardy's is groot en uitgebreid want het heeft maar liefst drie verdiepingen. Op de begane grond zijn wat cosmetica-speciaalzaakjes en een supermarkt, dan volgen twee verdiepingen met kleding en de bovenste is voor een groot deel gereserveerd voor sport, spel en vermaak in de vorm van kermis met het nodige lawaai. Dick gaat nog even bij de teken- en schilderspullen kijken, maar sinds we in Nederland de Action hebben, moet je van goede huize komen om die prijzen te evenaren. 

Het personeel bestaat uit jonge meisjes, kinderen bijna. Ze mogen waarschijnlijk nooit even zitten, want wanneer je tussen de overvolle rekken loopt, kan het voorkomen dat je plotseling een verkoopstertje, half verscholen tussen de kleiding, op haar hurken ziet zitten. Maar wel met een telefoon aan haar oor geklemd. 

Ik merk dat er een groot verschil in sfeer is tussen een officiële winkel en de gewone warung. De vriendelijkheid die in een warung zo duidelijk voelbaar is, ontbreekt zodra de werkrelatie formeel wordt zoals bij Hardy's. De manier waarop het personeel je te woord staat, of de manier waarop je wordt geholpen, is geformaliseerd en onpersoonlijk, soms bij het onvriendelijke af. Bij Hardy's in Sanur bijvoorbeeld, is het personeel zó jong dat ze vaak in groepjes met elkaar kletsen en verstoord opkijken wanneer je als klant een vraag hebt. Hun response is soms behoorlijk stug. Maar er lijkt ook geen begeleiding van hun managers te zijn. Het management heeft wel eisen maar schijnt zelf weinig bedrijfsrisico te lopen want ik heb gehoord dat in geval van winkeldiefstal, het bedrag van de geleden schade gekort wordt op het loon van de werknemers. Ook een tekort in de kas wordt op de caissière verhaald. Vanuit dat standpunt is het niet zo vreemd dat je als klant nooit helemaal op je gemak kunt rondkijken omdat constant iemand op twee meter afstand jou in de gaten houdt, of dat de caissière het wisselgeld twee keer natelt voordat ze het afgeeft.

Een van de zinloze eisen die er aan de werknemers van Hardy's gesteld wordt, is het dragen van dichte, zwarte schoenen, voor vrouwen het liefst met een middelhoog hakje. Er zijn maar weinig gezinnen die zo'n paar in de kast hebben staan want het merendeel loopt op modieuze teenslippers, soms ook voorzien van een hakje. Om toch aan die eis te voldoen proberen ze ergens zwarte schoenen te lenen maar helaas hebben ze zelden de goede maat te pakken. Het gevolg is dat ze sloffend of klepperend door de winkel lopen. Sommige vrouwen doen me aan kleutermeisjes denken die met de schoenen van hun moeder mogen spelen. Het staat verre van professioneel. 

Op de afdeling met muziekinstrumenten speur ik naar een zogenaamde travel guitar. Het merk is niet zo belangrijk en ik hoop dat ik iets van echt Indonesische makelij kan vinden. Tot mijn verbazing zie ik rekken vol met Fender en Yamaha gitaren! Wow, een echte Fender voor nog geen €19! Een bedrag waar je in Nederland nog geen set snaren voor kunt kopen.

Bij de versafdeling van de supermarkt heb ik een kwartiertje staan likkebaarden. Al dat verse fruit en groenten. Er zijn zelfs verschillende soorten suiker. De gula merah (rode suiker) hebben ze zelfs in allerlei vormen. Ik hou van voedsel. Het hoeft niet veel te zijn, maar de ingrediënten moeten wel vers en van goede kwaliteit zijn. En wanneer een goede kok dat alles kan bereiden tot een smakelijk gerecht, zul je mij niet horen klagen. De meestal bescheiden porties die je in een warung of restaurant krijgt, zijn voor mij precies goed. Je voelt je verzadigd maar niet amechtig. Volgens mij ligt dat niet alleen aan de hoeveelheid maar ook aan het ontbreken van allerlei kunstmatige houdbaarheidstoevoegingen. Toch zijn er nog mensen die het liefst hun bord zo vol mogelijk zien, zoals de Australiër die meteen maar twee porties nasi campur bij de serveerster bestelde "because you always serve those tiny portions."

Vandaag is het opvallend druk. Het is het einde van de ramadan. Hele families trekken er op uit om cadeautjes te kopen en nieuwe kleding aan te schaffen die meestal wat traditioneler van snit zijn. De afdeling met westerse kleding is erg in trek bij de jonge vrouwen. Ik vind het lijken op wat mijn moeder vroeger 'kermiskleding' noemde. Felle kleuren met veel goudkleurige gespen en glitterversieringen. 

Dick staat al ongeduldig te wachten. De tijd dringt. Hij wil zijn voorraad Bintang aanvullen en nog wat geschikt snoep kopen voor de kinderen die je onderweg tegenkomt. Wij delen altijd alleen maar voorverpakte snoepjes uit. 

Wanneer we met onze boodschappentassen weer in de odong-odong zitten, slaat de motor steeds af. We hoeven toch niet te duwen? In deze hitte spring ik wel bij de eerste de beste motorfiets achterop. Gelukkig heeft de chauffeur goede vibes want even later, met wat rookwolken door aanhoudend gas geven, komt er leven in het geval. Onderweg komen we een verkeersbord tegen dat ons waarschuwt dat er overstekende yeti's te verwachten zijn.

Nu in volle vaart naar huis toe! Home sweet home Adirama!